1. Năng lượng và truyền năng lượng
Năng lượng tồn tại dưới nhiều dạng; công và truyền nhiệt là hai cách trao đổi năng lượng.
(1)
\[1\,\mathrm{J}=1\,\mathrm{N}\cdot\mathrm m\]Đại lượng – đơn vị – điều kiện: Năng lượng có đơn vị SI là joule (J).
Vật lí 10 · Chương IV · Năng lượng và công · Kết nối tri thức
NĂNG LƯỢNG. CÔNG CƠ HỌC
Năng lượng được truyền giữa các vật qua thực hiện công. Công của lực phụ thuộc độ lớn lực, độ dịch chuyển và góc giữa hai vectơ.
6 phần sư phạmSVG & mô phỏng kiểm chứng22 câu · 10 điểm
Mục tiêu học tập
Mục tiêu học tập
Kiến thức
Giải thích được: năng lượng và truyền năng lượng và công của lực không đổi. Nêu ý nghĩa vật lí, đơn vị và điều kiện áp dụng.
Năng lực
Sử dụng mô hình và hình trực quan để phân tích; thay đổi một tham số, ghi dữ liệu, nhận xét quan hệ và giải bài toán có kiểm chứng.
Tình huống xuất phát. Năng lượng được truyền giữa các vật qua thực hiện công. Công của lực phụ thuộc độ lớn lực, độ dịch chuyển và góc giữa hai vectơ. Theo em, cần biết những đại lượng và phép đo nào để kiểm tra nhận định ấy?
Khái niệm – công thức – điều kiện áp dụng
Khái niệm – công thức – điều kiện áp dụng
2. Công của lực không đổi
Công được tính bằng tích vô hướng của lực và độ dịch chuyển.
(2)
\[A=\vec F\cdot\vec s=Fs\cos\alpha\]Đại lượng – đơn vị – điều kiện: F(N), s(m), α là góc giữa vectơ lực và độ dịch chuyển; lực không đổi.
3. Dấu của công
Công dương khi lực có thành phần cùng chiều dịch chuyển; âm khi ngược; bằng 0 khi vuông góc.
(3)
\[A>0,\quad A<0,\quad A=0\]Đại lượng – đơn vị – điều kiện: Bản thân công là đại lượng vô hướng có thể mang dấu.
Ví dụ giải chi tiết
Ví dụ 1
Đề: Kéo hòm 100 N theo chiều chuyển động trên 5 m.
Giải: A=100×5×cos0°.
Kết quả: A=500 J.
Ví dụ 2
Đề: Kéo vật với F=100 N, s=5 m, góc 60°.
Giải: A=100×5×cos60°=250.
Kết quả: A=250 J.
Ví dụ 3
Đề: Lực ma sát 20 N ngược chiều dịch chuyển 3 m.
Giải: A=20×3×cos180°.
Kết quả: A=−60 J.
Khi giải bài, cần viết điều kiện bài toán, chọn đơn vị SI, tính đúng dấu đại số và nhận xét giới hạn gần đúng. Công thức toán hiển thị trong khung cuộn riêng để tránh vỡ bố cục trên điện thoại.
Mô phỏng tương tác HAT – điều chỉnh, dự đoán và kiểm tra
Mô phỏng tương tác HAT – điều chỉnh, dự đoán và kiểm tra
Nêu rõ giả thiết, số liệu minh họa, không coi các kết quả chạy mô hình là số đo thí nghiệm. Khi tiến hành thực hành thật phải kiểm soát các đại lượng ảnh hưởng, ghi đơn vị và đánh giá sai số.
Bộ điều khiển thí nghiệm
Cách khám phá: thay đổi một tham số mỗi lần, đọc kết quả, dự đoán và so sánh trước khi ghi dữ liệu.
Phiếu số liệu để so sánh các lần khảo sát
| Lần | Thông số mô hình | Kết quả tính | Nguồn |
|---|---|---|---|
| Chưa ghi số liệu. Nhấn nút “Ghi số liệu mô phỏng”. | |||
Bảng này lưu các lần chạy mô phỏng, không được dùng thay cho phiếu đo thiết bị thực.
Trong mô phỏng, nhãn lực là kí hiệu vectơ có mũi tên và công thức sử dụng \(\vec F\), \(\vec P\), \(\vec N\), \(\vec T\) khi phù hợp. Các độ lớn lực mới viết F, P, N, T không có mũi tên.
Gợi ý thảo luận: Nếu tăng gấp đôi một đại lượng đầu vào trong khi giữ các đại lượng khác, kết quả nào biến đổi? Hãy chứng minh từ công thức và kiểm chứng bằng hai lần chạy mô phỏng.
Bốn dạng câu hỏi · chuẩn 10 điểm
Bốn dạng câu hỏi · chuẩn 10 điểm
8 ABCD × 0,25 = 2 điểm; 4 câu Đúng/Sai = 4 điểm (đúng 1,2,3,4 ý: 0,10 / 0,25 / 0,50 / 1,00 điểm); 8 câu ngắn × 0,25 = 2 điểm; 2 tự luận × 1 = 2 điểm.
8 ABCD · 4 Đúng/Sai · 8 trả lời ngắn · 2 tự luậnLưu nháp trên trình duyệt
Chưa chấm. Phần tự luận chưa được đánh giá không tự động tính là 0 điểm.
Bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy
Năng lượng. Công cơ học
Nội dung
Năng lượng và truyền năng lượng
Kiến thức
Công của lực không đổi
Vận dụng
Dấu của công
Kiểm chứng
Số liệu · hình vẽ · điều kiện
Kĩ năng
Phân tích · giải thích · tính toán
Thực tế
Lực có thể tác dụng vào vật nhưng không sinh công nếu không có độ dịch chuyển theo ph
Hãy tự bổ sung mối liên hệ giữa ba khối kiến thức và điều kiện vận dụng trong tình huống khác.
Em có biết?
Em có biết?
Lực có thể tác dụng vào vật nhưng không sinh công nếu không có độ dịch chuyển theo phương của lực.
Hoạt động mở rộng
Một người xách cặp đi ngang, phân tích công của trọng lực và lực nâng trong mô hình độ cao không đổi.
Thách thức tư duy
Phân tích công lực kéo và công ma sát của thùng trượt 5 m, Fk=40 N cùng chiều, ma sát 10 N.
Dữ liệu của hoạt động mô phỏng chỉ dùng để luyện tập, không thay thế kết quả đo thật; khi làm thí nghiệm cần ghi nguồn và sai số.