Vật lí 10 · Chuyên đề 3 · Vật lí với giáo dục bảo vệ môi trường · Kết nối tri thức

NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÀ MỘT SỐ CÔNG NGHỆ THU NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

Điện mặt trời và điện gió chuyển hóa dòng năng lượng tự nhiên thành điện; công suất thực phụ thuộc thiết bị, điều kiện và hiệu suất.

6 phần sư phạmSVG & mô phỏng kiểm chứng22 câu · 10 điểm
01 · MỤC TIÊU

Mục tiêu học tập

01 · Khởi động và mục tiêu

Mục tiêu học tập

Kiến thức

Giải thích được: công suất quang điện và công suất dòng gió. Nêu ý nghĩa vật lí, đơn vị và điều kiện áp dụng.

Năng lực

Sử dụng mô hình và hình trực quan để phân tích; thay đổi một tham số, ghi dữ liệu, nhận xét quan hệ và giải bài toán có kiểm chứng.

Tình huống xuất phát. Điện mặt trời và điện gió chuyển hóa dòng năng lượng tự nhiên thành điện; công suất thực phụ thuộc thiết bị, điều kiện và hiệu suất. Theo em, cần biết những đại lượng và phép đo nào để kiểm tra nhận định ấy?
02 · KHÁM PHÁ

Khái niệm – công thức – điều kiện áp dụng

02 · Kiến thức trọng tâm

Khái niệm – công thức – điều kiện áp dụng

1. Công suất quang điện

Công suất điện gần bằng bức xạ tới nhân diện tích và hiệu suất.

(1)
\[P_{\mathrm{PV}}=G S\eta\]

Đại lượng – đơn vị – điều kiện: G(W/m²), S(m²), η tỉ số 0–1; giả thiết bức xạ ổn định.

2. Công suất dòng gió

Công suất động năng của gió đi qua diện tích A.

(2)
\[P_{\mathrm{gió}}=\frac12\rho A v^3\]

Đại lượng – đơn vị – điều kiện: ρ(kg/m³), A(m²), v(m/s).

3. Giới hạn thu hồi năng lượng gió

Tua-bin không thể lấy toàn bộ động năng gió; giới hạn Betz cho hệ lí tưởng.

(3)
\[C_p\le\frac{16}{27}\approx0{,}593\]

Đại lượng – đơn vị – điều kiện: Giới hạn Betz áp dụng cho mô hình tua-bin đĩa tác dụng lý tưởng; thực tế thấp hơn.

Ví dụ giải chi tiết

Ví dụ 1

Đề: Tấm pin diện tích 2 m², G=800 W/m², hiệu suất 20%.

Giải: P=800×2×0,20.

Kết quả: P=320 W.

Ví dụ 2

Đề: Công suất PV 500 W duy trì 4 giờ.

Giải: E=0,5 kW×4h.

Kết quả: E=2 kWh.

Ví dụ 3

Đề: Gió tăng tốc từ 4 lên 8 m/s, giữ các yếu tố khác.

Giải: P∝v³ nên hệ số=2³.

Kết quả: Công suất dòng gió tăng 8 lần.

Khi giải bài, cần viết điều kiện bài toán, chọn đơn vị SI, tính đúng dấu đại số và nhận xét giới hạn gần đúng. Công thức toán hiển thị trong khung cuộn riêng để tránh vỡ bố cục trên điện thoại.
03 · QUAN SÁT

Mô phỏng tương tác HAT – điều chỉnh, dự đoán và kiểm tra

03 · Quan sát và thí nghiệm

Mô phỏng tương tác HAT – điều chỉnh, dự đoán và kiểm tra

Nêu rõ giả thiết, số liệu minh họa, không coi các kết quả chạy mô hình là số đo thí nghiệm. Khi tiến hành thực hành thật phải kiểm soát các đại lượng ảnh hưởng, ghi đơn vị và đánh giá sai số.

Hình SVG dựng từ chính thông số mô hình. Hình học giản lược để nhìn rõ nguyên lí; không phải ảnh chụp thiết bị.

Bộ điều khiển thí nghiệm

Cách khám phá: thay đổi một tham số mỗi lần, đọc kết quả, dự đoán và so sánh trước khi ghi dữ liệu.

Phiếu số liệu để so sánh các lần khảo sát

LầnThông số mô hìnhKết quả tínhNguồn
Chưa ghi số liệu. Nhấn nút “Ghi số liệu mô phỏng”.

Bảng này lưu các lần chạy mô phỏng, không được dùng thay cho phiếu đo thiết bị thực.

Với các số liệu lịch sử, môi trường hay thiên văn, hãy nêu rõ nguồn, thời gian và giới hạn của phép đo hoặc mô hình; không biến giả định thành dữ kiện hiện hành.
Gợi ý thảo luận: Nếu tăng gấp đôi một đại lượng đầu vào trong khi giữ các đại lượng khác, kết quả nào biến đổi? Hãy chứng minh từ công thức và kiểm chứng bằng hai lần chạy mô phỏng.
04 · LUYỆN TẬP

Bốn dạng câu hỏi · chuẩn 10 điểm

04 · Luyện tập và đánh giá

Bốn dạng câu hỏi · chuẩn 10 điểm

8 ABCD × 0,25 = 2 điểm; 4 câu Đúng/Sai = 4 điểm (đúng 1,2,3,4 ý: 0,10 / 0,25 / 0,50 / 1,00 điểm); 8 câu ngắn × 0,25 = 2 điểm; 2 tự luận × 1 = 2 điểm.

8 ABCD · 4 Đúng/Sai · 8 trả lời ngắn · 2 tự luậnLưu nháp trên trình duyệt
Chưa chấm. Phần tự luận chưa được đánh giá không tự động tính là 0 điểm.
05 · HỆ THỐNG HÓA

Bản đồ tư duy

05 · Tư duy hệ thống

Bản đồ tư duy

Năng lượng tái tạo và một số công nghệ thu năng lượng tái tạo
Nội dung

Công suất quang điện

Kiến thức

Công suất dòng gió

Vận dụng

Giới hạn thu hồi năng lượng gió

Kiểm chứng

Số liệu · hình vẽ · điều kiện

Kĩ năng

Phân tích · giải thích · tính toán

Thực tế

Pin mặt trời được gọi là năng lượng tái tạo, nhưng việc chế tạo và xử lí thiết bị vẫn

Hãy tự bổ sung mối liên hệ giữa ba khối kiến thức và điều kiện vận dụng trong tình huống khác.

06 · MỞ RỘNG

Em có biết?

06 · Vận dụng và mở rộng

Em có biết?

Pin mặt trời được gọi là năng lượng tái tạo, nhưng việc chế tạo và xử lí thiết bị vẫn có tác động môi trường cần đánh giá.

Hoạt động mở rộng

Đề xuất hệ thống pin mặt trời mô hình cho một lớp học, phân biệt công suất và điện năng.

Thách thức tư duy

So sánh tác động môi trường của điện gió và điện mặt trời trên vòng đời thiết bị.

Dữ liệu của hoạt động mô phỏng chỉ dùng để luyện tập, không thay thế kết quả đo thật; khi làm thí nghiệm cần ghi nguồn và sai số.